Woonplannen wijzigen vaak bij erfenis
Geplaatst op 28 september 2026
Je ouders zijn overleden en na verloop van tijd ontvang je de erfenis. Vaak ben je dan zelf al ruim in de vijftig of ouder, met een grotendeels afbetaalde woning. Heb je kinderen, dan zijn die vaak al het huis uit. De vraag is waar je de erfenis het beste aan kunt besteden. Cijfers van het CBS laten zien dat een grotere erfenis zorgt voor aangepaste woonwensen. Daarbij kiest de één ervoor om te verhuizen, terwijl anderen aflossen of verbouwen.
Wat het CBS onderzocht
Het CBS bekeek ruim 30.000 mensen van wie de ouders uit de generatie 1936 tot 1945 zonder achterblijvende partner overleden. Die groep werd vergeleken met een soortgelijke groep die vier jaar later erfde. Van de erfgenamen kreeg 31 procent een geregistreerde erfenis, met een gewogen gemiddelde van 43.000 euro netto. Veertien procent erfde 50.000 euro of meer en 6 procent meer dan een ton.
Vooral bij die grotere erfenissen verandert er iets in het woongedrag. Van de mensen die 50.000 euro of meer erfden, verhuisde 21 procent in de jaren 2018 tot 2020, tegenover 14 procent in de vergelijkingsgroep.
Groter, vaker een koophuis en vrijstaand
Wie na de erfenis verhuisde, koos vaker voor een ruimere en duurdere woning. Onder de verhuizers met een erfenis van 50.000 euro of meer steeg het aandeel vrijstaande huizen van 15 naar 29 procent, en het aandeel woningen van 150 vierkante meter of groter van 27 naar 46 procent. Ook kochten ze vaker in plaats van te huren. Het aandeel koopwoningen liep op van 72 naar 83 procent, terwijl appartementen juist minder in trek waren.
Verbouwen en verduurzamen
Niet iedereen verhuist. Een deel gebruikt de erfenis om de bestaande woning te verbeteren of de lening te verkleinen. Het aandeel huishoudens met zonnepanelen steeg onder de erfgenamen van 50.000 euro of meer van ruim 9 procent in 2018 naar ruim 25 procent in 2021. De gemiddelde hypotheekschuld in deze groep daalde tussen 2018 en 2020 met ongeveer 13.000 euro, van 186.000 naar 173.000 euro.
De afweging achter die keuzes
Wie een erfenis heeft ontvangen, doet er goed aan om deze weloverwogen te gebruiken. Extra aflossen verlaagt je maandlasten en je risico, maar je zet het geld wel vast in je huis. Wie de erfenis in een grotere woning steekt, ruilt vermogen in voor woongenot. Let daarbij wel op hogere vaste lasten, meer onderhoud en soms een hoger energieverbruik.
Stel dat je 60.000 euro erft en daarmee een deel van je hypotheek aflost. Je maandlasten dalen, maar datzelfde bedrag is daarna niet meer vrij beschikbaar voor een onverwachte uitgave of een latere verbouwing. Of aflossen in jouw geval het slimst is, hangt onder meer af van je rente, je resterende schuld en hoeveel buffer je wilt houden.
Niet elke erfenis is een vermogen
Het is goed om de cijfers in verhouding te zien. De meeste erfenissen zijn bescheiden. De helft van de erfgenamen die iets kreeg, ontving minder dan 43.000 euro netto. Maar een op de zeven erfde 50.000 euro of meer. Bovendien komt zo'n bedrag meestal pas op een leeftijd waarop je woonwensen en je hypotheek er heel anders uitzien dan bij een starter. De grote sprongen op de woningmarkt zijn dus vooral weggelegd voor een kleinere groep.
Wie wel wil verhuizen, doet er verstandig aan de bijkomende kosten mee te rekenen. Denk aan overdrachtsbelasting, notaris, makelaar en de verhuizing zelf, plus de hogere woonlasten van een groter huis. Een deel van de erfenis gaat daaraan op voordat je de sleutel in handen hebt.
Een erfenis is niet alleen maar een meevaller, het is ook een moment om te kijken wat bij je past. Extra aflossen, verduurzamen of verbouwen zijn opties. Misschien wil je ook een deel achter de hand houden als buffer. Die keuze verschilt per situatie en hangt samen met je inkomen, je leeftijd en je plannen voor de jaren erna. Loop je zelf tegen zo'n beslissing aan, leg de opties dan naast elkaar voordat je iets vastlegt. We rekenen graag met je mee wat in jouw geval het meeste oplevert.
